Türkiye'nin en kapsamlı plastik enjeksiyon ve üretim rehberi.
Plastik dünyasına derin bir bakış: Tarihçe, malzemeler, üretim yöntemleri ve teknik detaylar.
Plastik kelimesi, Yunanca "şekillendirilebilir" anlamına gelen "plastikos" kelimesinden türetilmiştir. Kimyasal tanımıyla plastikler; karbon (C), hidrojen (H), oksijen (O), azot (N) ve diğer elementlerin oluşturduğu küçük moleküllerin (monomer), ısı ve basınç altında birbirine eklenerek oluşturduğu devasa zincir yapılı moleküller, yani polimerlerdir.
Bir plastik parçasını mikroskop altında görebilseydik, birbirine karışmış uzun spagetti makarnalarına benzeyen molekül zincirleri görürdük. Bu zincirlerin birbirine ne kadar sıkı tutunduğu, plastiğin sertliğini ve dayanıklılığını belirler.
Plastiğin serüveni sadece Bakalit ile sınırlı değildir. 19. yüzyılın ortalarından itibaren fildişi ve kaplumbağa kabuğu gibi doğal malzemelerin kıtlığı, insanlığı sentetik alternatifler aramaya itmiştir. Bu arayış, modern medeniyetin temel taşlarından birini oluşturmuştur.
Plastikler, ısı karşısındaki davranışlarına göre iki ana gruba ayrılır: Termoplastikler (tekrar eritilip şekillendirilebilen) ve Termosetler (bir kez şekillendikten sonra tekrar erimeyen). Enjeksiyon sektöründe %90 oranında termoplastikler kullanılır.
Sektörde plastikler kullanım amaçlarına göre "Commodity" (Genel Kullanım) ve "Engineering" (Mühendislik) plastikleri olarak sınıflandırılır. Genel kullanım plastikleri daha ekonomik iken, mühendislik plastikleri metal parçaların yerini alabilecek dayanımdadır.
Halk Arasında: Moblen
PP, düşük yoğunluğu ve yüksek kimyasal direnci ile bilinir. "Yorulma direnci" en yüksek plastiklerden biridir; bu sayede entegre menteşelerin üretiminde alternatifsizdir.
Kullanım: Gıda saklama kapları, drenaj boruları, akü kasaları, beyaz eşya deterjan kutuları.
Tam Adı: Akrilonitril Butadien Stiren
Üç farklı monomerin birleşimidir. Sertlik, parlaklık ve darbe direncinin mükemmel dengesini sunar. Krom kaplama ve boya uygulamaları için en uygun plastiktir.
Kullanım: Otomobil aynaları, enstrüman panelleri, beyaz eşya düğmeleri, elektronik cihaz kasaları.
Halk Arasında: Naylon 6, Naylon 6.6
Nem emme özelliği yüksektir ancak cam elyafı katkısı ile metal ile yarışabilecek mukavemete ulaşır. Yağlara ve yakıtlara karşı üstün dayanım gösterir.
Kullanım: Motor kapakları, radyatör kazanları, dübeller, hareketli dişliler.
Halk Arasında: Delrin, Asetal
Yüksek rijitlik ve düşük sürtünme katsayısı sunan tam kristal bir plastiktir. Boyutsal kararlılığı çok yüksektir, hassas toleranslı parçalar için idealdir.
Kullanım: Kilit mekanizmaları, yakıt sistemi parçaları, elektrikli süpürge dişlileri.
Plastik enjeksiyon makinesi, granül haldeki plastiği ısıtıp eriterek, yüksek basınç altında metal bir kalıbın içine "enjekte eden" sanayi makinesidir. Bir nevi devasa bir şırınga gibi çalışır.
Enjeksiyon makineleri "Ton" ile sınıflandırılır (Örn: 200 Tonluk Makine). Bu, makinenin ağırlığı değil, Mengene Kilitleme Gücüdür. İçeriye 1000 bar basınçla plastik dolduğunda, kalıbın aralanıp çapak yapmaması için makinenin kalıbı ne kadar kuvvetle sıktığını gösterir.
Kalıp, ürünün şeklini veren çelik negatiftir. Plastik üretiminin en pahalı ve en teknik aşamasıdır. Bir kalıbın ömrü kullanılan çeliğe göre 100.000 ile 1.000.000 baskı arasında değişebilir.
Başarılı bir üretim, doğru tasarlanmış bir kalıpla başlar. Kalıp tasarımında "Çıkma Açıları" (Draft Angles), "Et Kalınlığı" (Wall Thickness) ve "Yolluk Girişleri" (Gate Types) hayati önem taşır. Hatalı bir tasarım, ürünün kalıptan çıkmamasına veya çarpılmasına neden olabilir.
3D modelleme sonrası Moldflow (Akış Simülasyonu) yapılarak plastiğin kalıp içinde nasıl ilerleyeceği, hava hapsi olup olmayacağı önceden tespit edilir.
Kalıp ömrüne göre çelik türü (P20, 2311, 2344 hrc) seçilir. Kalıp setleri CNC için hazır hale getirilir.
Frezeleme sonrası tel erozyon ile hassas boşluklar ve kanal yapıları oluşturulur. Dişli sistemleri veya maça mekanizmaları eklenir.
Parçalar birleştirilir, su bağlantıları yapılır ve 'Kalıp Denemesi' (T0-T1) yapılarak ilk numuneler basılır.
Üretimde karşılaşılan hatalar ve teknik nedenleri:
Endüstriyel parça üretiminde plastiğin metale karşı en büyük avantajları şunlardır:
Plastikler metalden %50 ile %80 oranında daha hafif olabilir. Bu, otomotivde yakıt tasarrufu, lojistikte ise düşük maliyet demektir.
Plastikler paslanmaz. Kimyasallara ve neme karşı doğal bir direnç gösterirler, ek kaplama gerektirmezler.
Metalle yapılması imkansız olan çok karmaşık formlar, enjeksiyon kalıpları ile tek seferde üretilebilir.
Hangi plastik ne anlama gelir? Ürünlerin altındaki üçgen içindeki rakamların anlamı:
Modern plastik endüstrisi, döngüsel ekonomi modeline hızla uyum sağlamaktadır. Geri dönüştürülmüş plastikler (Recycled Polymers) ve bitki bazlı biyoplastikler, karbon ayak izini azaltmada kritik rol oynamaktadır. Erkan Plastik olarak, geri dönüştürülmüş hammadde işleme konusundaki teknik altyapımızı sürekli geliştiriyoruz.
Bu teknik kaynak Erkan Plastik mühendisleri tarafından hazırlanmıştır.
Bize Danışın